Miasto założono na wysokim brzegu Wisły na przeł. XIII i XIV w. Wcześniej już od X w., powstawały grody i osady targowe. W 1526 r. Warszawa jedna z rezydencji książąt mazowieckich, po śmierci ostatnich z książąt dostała się wraz z Mazowszem we władanie króla Polski. Zyskała awans polityczny – od 1569 r. stała się miejscem wspólnych sejmów polsko – litewskich. W 1573 r. odbyła się na obrzeżach miasta pierwsza wolna elekcja.
Najdonioślejszym wydarzeniem dla Warszawy było przeniesienie tu w latach 1569-1611 przez króla Zygmunta III rezydencji królewskiej z Krakowa. Miasto stało się stolicą Polski.
Okres wielkiego rozkwitu przeżyła Warszawa za panowania Jana III Sobieskiego 1674-96, a za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego 1764-95 stała się miastem stołecznym, nastąpił ogromny wzrost liczby ludności. W wyniku rozbiorów Polski Warszawa przypadła Prusom, później była stolicą Księstwa Warszawskiego, a od 1815 r. uruchomiono kolej warszawsko – wiedeńską. W 1918 r. Warszawa stała się stolicą niepodległego państwa. W 1924 r. osiągnęła milion mieszkańców.
Zamek Królewski jest najczęściej odwiedzanym zabytkiem Warszawy. Był siedzibą książąt mazowieckich, a od pocz. XVII w. królów polskich. Przez około 300 lat tutaj obradował parlament. W jego murach w 1773 r. Sejm zdecydował o utworzeniu Komisji Edukacji Narodowej. W 1791 r. uchwalono Konstytucje 3 maja. Tu w 1990 roku przedstawiciele rządu londyńskiego przekazali uroczyście prezydentowi Lechowi Wałęsie historyczne insygnia prezydenckie sprzed II wojny światowej. Stąd w 1995 roku przeniesiono uroczyście do katedry św. Jana urnę z prochami króla Stanisława Augusta. Zaczątkiem zamku był drewniano-ziemny gród książąt mazowieckich, który powstał w tym miejscu na przeł. XIII i XIV w. Pierwszą budowlą murowaną była zbudowana około połowy XIV w. Wieża Grodzka, obok której na pocz. XV w. wzniesiono gotycką rezydencje książęcą. Wczesnobarokowy kształt architektoniczny otrzymał zamek w latach 1600/1619 za panowania króla Zygmunta III. W poł. XVIII w. przebudowano w stylu późnego baroku fasadę od strony Wisły, a później, za panowania Stanisława Augusta, dobudowano skrzydło na bibliotekę, urządzono sale użyteczności państwowej i apartamenty królewskie. Podczas II wojny światowej zamek całkowicie zniszczony. Wszystkie uratowane detale z pietyzmem wkomponowano w mury odbudowane w latach 1971-74. W 1984 otwarto dla publiczności cały zamek – Pomnik Historii i Kultury Narodowej, odbudowany w zasadniczej bryle tak, jak wyglądał na początku XVII w. Ma więc on obecnie wygląd budowli (na planie pięcioboku) wczesnobarokowej z partiami gotyckimi i późnobarokowym skrzydłem od strony Wisły. Oryginalne są gotyckie mury zespołu piwnic i przyziemia Wieży Grodzkiej. Ze zniszczeń wojennych ocalał również klasycystyczny budynek Biblioteki Królewskiej.
Obecnie Zamek Królewski pełni przede wszystkim funkcje muzealne. Udostępnione są wszystkie zabytkowe pomieszczenia. Wnętrza apartamentów Wielkiego (urzędowy) i Królewskiego (prywatne) na I piętrze należały za czasów Stanisława Augusta do najpiękniejszych w Europie, i w takiej klasycystycznej postaci można je i teraz oglądać. Odtworzono je zgodnie z dawnymi funkcjami i wyglądem, jaki nadali mu królewscy architekci Dominik Merlini, Jakub Fontana i Jan Christian Kamsetzer, malarze Bernardo Bellotto zw. Canaletto i Marcello Bacciarelli oraz rzeźbiarze Andrzej Le Brun i Jakub Monaldi. Zdobią je oryginalne uratowane dzieła sztuki oraz cenne dary zarówno osób prywatnych, jak i rządów różnych państw. Do najpiękniejszych wnętrz należą: Sala Wielka zwana Balową, Rycerska, Tronowa, Audiencjonalna Stara, tzw. Sala Canaletta, Gabinet Konferencyjny, Pokój Marmurowany, Kaplica Mała z regaliami Stanisława Augusta. Na I piętrze mieszczą się także m. in. Sala Senatorska Zwana Salą Konstytucji 3 maja i przyległe do niej pokoje królewiczowskie, w których wiszą obecnie obrazy Jana Matejki, wśród nich „Konstytucja 3 maja”. Pomieszczenia parteru mają inny, skromniejszy charakter. Odtworzono je wg stanu z XVI i XVII w. Znajdują się tam pokoje dworskie i dawne sale sejmowe z których najciekawsza jest Dawna Izba Poselska. W piwnicach można obejrzeć wystawę rzeczy codziennych pochodzących z wykopalisk staromiejskich i cenną kolekcje moździerzy. II piętro zamku nie ma charakteru zabytkowego. Mieści Galerie Sztuki Zdobniczej (przedmioty z XVII i XVIII w., m. in. brązy dekoracyjne, srebra, szkło i wyroby jubilerskie), Gabinet Numizmatyczny (medale i monety Polskie od średniowiecza do współczesności) i Pokój Orderowy (ordery polskie od XVII w. do czasów współczesnych). Odtworzone też zostały: mieszkanie Stefana Żeromskiego, pokój Władz Rzeczpospolitej Polskiej na Uchodźstwie i Gabinet Prezydenta Ignacego Mościckiego. W 1998 r. otwarta została Galeria Lanckorońskich prezentująca cenne obrazy z daru prof. Karoliny Lanckorońskiej, wśród których znajdują się dzieła z dawnej kolekcji króla Stanisława Augusta. Najcenniejsze są dwa płótna Rembrandta z 1641 r.: „Uczony przy pulpicie” i „Dziewczyna w kapeluszu”.
Przed zamkiem na placu Zamkowym stoi Kolumna Zygmunta III z 1644 roku – najstarszy pomnik Warszawy.
Stare Miasto historią sięga końca XIII wieku. Obecny wygląd zawdzięcza jednak odbudowie w 1. 1949 – 63 po prawie całkowitych zniszczeniach II wojny światowej. W 1980 r. wpisane na listę Dziedzictwa Światowego UNESCO jako przykład wiernej rekonstrukcji z zachowaniem autentycznych fragmentów.
Rynek Starego Miasta (73m x 90m ) do początku XIX wieku stanowił centrum administracyjne i handlowe miasta. Kamieniczkom przywrócono wygląd z XVII i XVIII wieku, ozdobiono je polichromiami i wyeksponowano fragmenty autentycznych średniowiecznych murów. Nazwy stron rynku pochodzą od osób zasłużonych dla Warszawy. Kamieniczki mieszczą m in. Muzeum Historyczne m. st. Warszawy, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, salony wystawowe i promocyjne (np. Klub Księgarza), stylowe restauracje i kawiarnie.
Katedra św. Jana Chrzciciela jest najstarszym kościołem Warszawy zbudowanym na przeł. XIII i XIV w., odbudowanym w stylu gotyckim. Odbyły się tu koronacje dwóch królów: Stanisława Leszczyńskiego (1704) i Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764). Obecne wnętrze jest dość skromne. Na szczególną uwagę zasługują: renesansowa płyta nagrobna (XVI w.) ostatnich książąt mazowieckich, klasycystyczny pomnik marszałka Sejmu Czteroletniego Stanisława Małachowskiego, późnogotycki krucyfiks z XVI w. w barokowej kaplicy Baryczków, renesansowa chrzcielnica z 1631 r. i kaplica mauzoleum z sarkofagiem prymasa Stefana Wyszyńskiego [zm.1981 r.]. W podziemiach (udostępnione do zwiedzania) liczne grobowce i sarkofagi, m. in. książąt mazowieckich, arcybiskupów, Henryka Sienkiewicza, J. I. Paderewskiego, prezydentów: Gabriela Narutowicza i Ignacego Mościckiego. W oddzielnej krypcie prochy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.